Shinikizo la damu ni nini? Shinikizo la damu (presha ya juu) hutokea pale nguvu ya damu dhidi ya kuta za mishipa inapokuwa juu kupita kiasi. Namba ya juu huonyesha shinikizo moyo unapopiga, na namba ya chini huonyesha shinikizo moyo unapopumzika kati ya mipigo. Kwa mujibu wa WHO, shinikizo la damu kwa kawaida hugunduliwa ikiwa vipimo vya siku mbili tofauti vinaonyesha 140/90 mmHg au zaidi. Kipimo kimoja pekee hakitoshi kuthibitisha ugonjwa kwa watu wengi; mtaalamu wa afya hutathmini vipimo vilivyorudiwa pamoja na hali nyingine za kiafya. Kwa nini huitwa “muuaji wa kimya”? Watu wengi wenye shinikizo la damu hawana dalili. Kujisikia vizuri hakumaanishi presha yako iko kawaida. Ikiwa halitadhibitiwa, linaweza kuongeza hatari ya kiharusi, ugonjwa wa moyo na uharibifu wa figo. Ndiyo maana kupima ni muhimu hata kabla dalili hazijaanza. Dalili gani zinahitaji huduma ya haraka? Shinikizo la damu lililo juu sana—kwa kawaida 180/120 mmHg au zaidi—linaweza kuambatana na maumivu makali ya kichwa, maumivu ya kifua, kupumua kwa shida, kuona ukungu au mabadiliko mengine ya kuona, kuchanganyikiwa, kichefuchefu au kutapika. Ukiwa na kipimo cha juu sana pamoja na dalili kama hizi, tafuta huduma ya dharura mara moja. Nani yuko kwenye hatari zaidi? Hatari huongezeka pamoja na umri, historia ya familia, uzito kupita kiasi, kutofanya mazoezi, ulaji mwingi wa chumvi, tumbaku, pombe nyingi, kisukari na ugonjwa wa figo. Baadhi ya vihatarishi haviwezi kubadilishwa, lakini vingine vinaweza kupunguzwa. Unaweza kufanya nini? Pima shinikizo la damu kwa kifaa sahihi, ukiwa umetulia, na rudia kipimo inapohitajika. Hifadhi majibu na yaonyeshe kwa mtaalamu wa afya. Kupunguza chumvi, kula mlo wenye afya, kufanya mazoezi mara kwa mara, kuacha tumbaku na kupunguza au kuepuka pombe kunaweza kusaidia. Baadhi ya watu pia huhitaji dawa. Usianze, usibadilishe wala kuacha dawa za presha bila ushauri wa mtaalamu wa afya. Jambo kuu Huwezi kutegemea dalili kujua kama una shinikizo la damu. Jua namba zako, thibitisha vipimo visivyo vya kawaida na pata mpango wa ufuatiliaji kutoka kwa mtaalamu wa afya.